Aralboyında balıqshılardıń ornın pal hárreshiler ielegen dáwir ieledi me? Aralboyında pal hárreshilik janlandı Aral teńizi 90 procentke joǵalǵanınan keyin Aralboyında pal hárreshilik janlandı. Onıń ilimiy tiykarların Oraylıq Aziyada ullı ózbek ilimpazı Abu Ali Ibn Sina (Avicenna) jaratqan bolıp, ol paldı “gúllerden jasırınǵan shıq” dep poetikalıq túrde ataǵan. Búgin bul tek ǵana pal islep shıǵarıw emes, al aymaqtıń rawajlanıwında áhmietli faktor bolmaqta. Pal hárreshilik elimizdiń tiykarǵı ekonomikalıq drayverlerinen biri bolǵan awıl xojalıǵın qollap-quwatlaydı, azıq-awqat qáwipsizligin támiyinleydi, biologiyalıq kóptúrlilikti saqlaydı hám jergilikli xalıqtıń dáramat dáregi bolıp xızmet etedi.
Baxtiyar Jumaevtıń tariyxı tarawdıń rawajlanıwına ayqın mısal bola aladı. Ol óziniń kásiplik jumısın 1986-jılı ápiwayı pal qadaqlawshı sıpatında baslap, aradan úsh jıl ótkennen soń, 23 jasında miynetkeshligi hám professionallıǵı sebepli jıllıq 60 tonna pal islep shıǵarıw kólemine erisken óndiris cexına basshılıq etti. Ol 20 jıldan aslam waqıt dawamında mámleketlik óndiristi tabıslı basqarǵan, biraq awır ótiw dáwirinde kárxana óz jumısın, sonıń ishinde, óndiris úskeneleriniń tozıwı sebepli toqtatqan. 90-jıllardıń bası onıń táǵdirinde burılıs dáwiri boldı. Ǵalabalıq emigraciya dáwirinde Baxtiyar Ózbekstanda qaldı: kúndiz qurılısta isledi, keshqurın óziniń pal hárreshilik úyin shólkemlestirip, basqa aymaqlardıń pal hárreshileri tájiriybesin ózlestirdi.”Elimizde fermerler kóp, biraq pal hárreshilik penen shuǵıllanıp atırǵanlar az – bul ózine tán sheberlikti talap etetuǵın zergerlik buyımı sıyaqlı,” – deydi Baxtiyar. “Jańa baslaǵan pal hárreshi ushın uyalardı jaylastırıwdan baslap, pal hárre shańaraǵınıń minez-qulqına shekem barlıq qıyınshılıqlarǵa túsinip jetiw ushın waqıt kerek. Biraq birinshi márte tabıslı pal jıynawdan soń bul biznes turmıstıń bir bólegine aylanadı. 2017-jıl ózbek pal hárreshiligi tariyxında burılıs dáwiri boldı. Tarmaqtı qollap-quwatlaw boyınsha mámleketlik baǵdarlamanıń baslanıwı menen pal hárreshiler ushın jańa imkaniyatlar payda boldı, Tashkentte hár jılı ótkeriletuǵın yarmarka pútkil mámleketimiz pal hárreshilerin birlestirdi. Sol jılı BMSh Rawajlanıw baǵdarlaması menen birge islesiw baslanıp, Baxtiyar fermer xojalıǵınıń rawajlanıwında jańa basqısh baslandı. Ol oqıw seminarlarınıń ápiwayı tıńlawshısınan jańa áwlad pal hárreshileriniń ustazına aylandı.BMSh Rawajlanıw baǵdarlamasınıń “Aralboyı regionında klimatqa shıdamlı awıl xojalıǵı arqalı ózin-ózi támiyinlewdi qollap-quwatlaw joybarı” joybarı sheńberinde YAponiya húkimetiniń qarjılay járdeminde Baxtiyar fermer xojalıǵına paldı qadaqlaw ushın zamanagóy úskeneler alıp kelindi hám pal hárresin islep shıǵarıw cexı ashıldı. – Jańa úskeneniń járdeminde ónimdarlıq sezilerli dárejede arttı – házir saatına 50 kilogrammnan aslam pal qadaqlanbaqta, – deydi Baxtiyar. – Hám ózimizdiń cexımızdıń shólkemlestiriliwi asawlardıń awır mashqalasın sheshti. Aldın olardı tek ǵana Tashkentten satıp alıwǵa tuwra keletuǵın edi. Sońǵı satıp alıw waqtında bir uya 400 mıń swm turdı – júz uya ushın 40 mln swm tólewge tuwra keldi. Endi olardı tek ǵana ózimizde islep shıǵarıp qoymastan, wálayattaǵı basqa da pal hárreshilerdi de támiyinlep, jańa jumıs orınların jaratıp atırmız.